Bisztynek
Olsztyn-Sêtal-Krokowo-Jeziorany-Bisztynek-Czerwonka (120 km)
autor :: Maciej Giernatowski :: 2003-12-04 21:17:13 :: komentarze :: drukuj


T┬│okowo - ┬Âredniowieczny ko┬Âci├│┬│ katolicki
wszystkie zdjŕcia
Lubi├¬ wsta├Ž wcze┬Ânie rano, i spakowany ju┬┐ w poprzedni wiecz├│r, ruszy├Ž rowerem w okolicach ┬Âwitu. Podoba mi si├¬ ┬Âwiat o┬Âwietlony przez poziomo padaj┬▒ce promienie s┬│o├▒ca. Zupe┬│nie inaczej wszystko wtedy wygl┬▒da, ni┬┐ w ┬Ârodku dnia. No i ta ┬Âwiadomo┬Â├Ž, ┬┐e mam w perspektywie jeszcze tyle godzin do sp├¬dzenia na ┬Âwie┬┐ym powietrzu... Zaznaczam, ┬┐e nie mam problemu, by w wolny dzie├▒ wsta├Ž na budzik. Cz├¬┬Â├Ž z Was rozumie to doskonale. Ale jest te┬┐ wielu, kt├│rzy w tym miejscu popukaj┬▒ si├¬ w czo┬│o. W wolny dzie├▒ wstawa├Ž tak rano?!
W taki w┬│a┬Ânie wczesny sobotni poranek ruszy┬│em ze ┬Âpi┬▒cego jeszcze Olsztyna drog┬▒ do Kie┬╝lin, gdzie kilkaset metr├│w za kaplic┬▒ skr├¬ci┬│em w prawo, na p├│┬│noc w drog├¬ na D┬▒gi. Nie dajcie si├¬ zwie┬Â├Ž mapie! Utwardzona droga – czyli bruk, ┬┐wir i sze┬Âciok┬▒tna trelinka prowadzi przez R├│┬┐nowo, Rozgity i na asfalt wyjedziemy dopiero w S├¬talu. Ale za to taka nawierzchnia gwarantuje nam brak ruchu samochodowego gdzie spokojnie mo┬┐na podziwia├Ž przestrzenne widoki pofalowanego tu terenu.

S├¬tal (Su:ssenthal) Wie┬ ok. 13 km na p├│┬│noc od Olsztyna Pierwsza notatka o wsi pochodzi z 1344 r. zapisana w dokumentach kapitu┬│y warmi├▒skiej, gdzie sta┬│ ju┬┐ ko┬Âci├│┬│, kt├│ry uleg┬│ zniszczeniu razem z wsi┬▒ podczas wojny polsko - krzy┬┐ackiej 1519 - 1521. Odbudowany w XVI w. i konsekrowany przez biskupa Marcina Kromera w 1583 r. sp┬│on┬▒┬│ w 1908 roku. Now┬▒, neogotyck┬▒ ┬Âwi┬▒tyni├¬ wzniesiono w 1910 r. W S├¬talu, na pograniczu niemiecko - polskim przewa┬┐a┬│a ludno┬Â├Ž niemiecka, kt├│ra jednak od XIX w. zacz├¬┬│a dominowa├Ž.
W S├¬talu ogl┬▒dam ko┬Âci├│┬│ i dalej ruszam przez przepi├¬kn┬▒ okolic├¬ mijaj┬▒c liczne jeziorka w dolinach, ci┬▒gn┬▒ce si├¬ do Nowych W┬│├│k.

Nowe W┬│├│ki (Neu Verzighuben) Wie┬ po┬│o┬┐ona ok. 13 km na p├│┬│noc od Olsztyna ┬Čr├│d┬│a notuj┬▒ w 1356 roku nazw├¬ wsi Vyrtzichuben (niem: vierzig - czterdzie┬Âci; hube - pole, ┬│an), a w 1426 roku wie┬ otrzymuje przywilej lokacyjny na 40 w┬│├│kach. Podczas wojny polsko - krzy┬┐ackiej w 1520 roku wie┬ zosta┬│a zniszczona. W 1582 roku lokacj├¬ odnowi┬│ biskup Marcin Kromer, a w 1610 roku wie┬ otrzyma┬│a przywilej na za┬│o┬┐enie karczmy, potwierdzony w 1683 r. W XIX wieku powsta┬│a w Nowych Wl├│kach pierwsza szko┬│a elementarna. W latach 1888 - 1891 funkcjonowa┬│a we wsi polska biblioteczka Towarzystwa Czytelni Ludowych. Kamienn┬▒ kaplic├¬ wybudowano w 1874 r.
Przed kaplic┬▒ w centrum wsi stoi obelisk po┬Âwi├¬cony mieszka├▒com okolicy poleg┬│ych podczas I wojny ┬Âwiatowej. Ruszam dalej na Tu┬│awki i doje┬┐d┬┐am do wsi Fr┬▒czki.

Fr┬▒czki (Flemingswalde, Flemming) Wie┬ po┬│o┬┐ona ok. 15km na p├│┬│n - wsch od Olsztyna Nazwa polska wsi utworzona sztucznie od imienia Franciszek (niem: Fleming). Przywilej lokacyjny nadany przez kapitu┬│├¬ warmi├▒sk┬▒ w 1358 roku, zobowi┬▒zuj┬▒cy zasad┬╝c├¬ do wystawienia ko┬Âcio┬│a, kt├│ry uleg┬│ zniszczeniu podczas wojen polsko - krzy┬┐ackich w XV w. Nowy ko┬Âci├│┬│ wybudowano pod koniec XVI wieku, a w 1580 r. konsekrowa┬│ go biskup Marcin Kromer. Obecny neogotycki ko┬Âci├│┬│ wzniesiony w XIX w.
Dalej przez Derc i Krokowo docieram do jednego z g┬│├│wnych cel├│w mojej wyprawy, znajduj┬▒cej si├¬ na po┬│udniowy-zach├│d od Jezioran – ┬Žwi├¬tej G├│ry, kt├│ra jest ukoronowaniem mijanego przeze mnie polodowcowego krajobrazu.
3 km na p┬│dn-zach od Jezioran - Swi├¬ta G├│ra (179 m n.p.m.) - prawdopodobne miejsce kultu religijnego Prus├│w lub grodzisko obronne. Widoczne ┬Âlady wa┬│├│w obronnych
Z g├│ry przepi├¬kna szeroka panorama, z widokiem na Jeziorany i okoliczne wsie. N.p doskonale wida├Ž odleg┬│y o 8 km na p├│┬│noc ko┬Âci├│┬│ w ┬»egotach.

Jezorany (Zybork, Seeburg) Miasto po┬│o┬┐one ok. 27 km na p├│┬│n - wsch od Olsztyna nad rzek┬▒ Symsarn┬▒ Jako osada przyzamkowa Jeziorany powsta┬│y na miejscu pruskiego grodu. W 1338 roku otrzyma┬│y prawa miejskie, odnowione w 1389 r. W drugiej po┬│owie XIV w. powsta┬│ murowany zamek z trzema bramami (Mostowa, Reszelska i M┬│y├▒ska), w miejscu drewnianego. Miasto zosta┬│o spalone podczas wojny g┬│odowej w 1414 roku. Podczas wojny trzynastoletniej w 1455 r. Jeziorany opanowali husyci, oddaj┬▒c je dopiero w 1461 r. w zamian za wolny wymarsz za┬│ogi. Zgodnie z postanowieniami pokoju toru├▒skiego (1466) w┬│┬▒czone do Polski i nale┬┐a┬│o do niej do 1772 r. W latach 1703-09 okupowane przez Szwed├│w. Kolejne zniszczenia przynios┬│y wojny napoleo├▒skie oraz II wojna ┬Âwiatowa. Ko┬Âci├│┬│ gotycki wzniesiony w latach 1360-90, rozbudowany w 1912, z wyposa┬┐eniem barokowym. Brama barokowa przy ko┬Âciele z drugiej po┬│owy XVIII w. Pozosta┬│o┬Âci zamku biskupiego powsta┬│ego w drugiej po┬│owie XIV w, kt├│ry sp┬│on┬▒┬│ w 1783 r. Fragmenty XIV-wiecznych mur├│w miejskich z kamienia polnego. Barokowa kaplica ┬Žw. Krzy┬┐a z 1766 r. z p├│┬╝norenesansowym o┬│tarzem. Neogotycki ko┬Âci├│┬│ ewangelicki z ko├▒ca XIX w. Neoklasycystyczne i eklektyczne kamieniczki. W Jezioranach urodzi┬│ si├¬ Jan Leo (1562-1635), autor historii Prus wydanej z 1626 r. W latach 1747-72 mieszka┬│ i tworzy┬│ w Jezioranach mieszka┬│ i tworzy┬│ w┬│oski pisarz, starosta jeziora├▒ski Giuseppe Carnevalli.

Opuszczam Jeziorany i pust┬▒ drog┬▒ ruszam na p├│┬│noc, by po 2 km wjecha├Ž do wsi T┬│okowo.

T┬│okowo (Lokau) Wie┬ po┬│o┬┐ona 1,5 km na p├│┬│noc od Jezioran nad jez. T┬│okowskim. Wie┬ za┬│o┬┐ona w 1312 r przez kapitu┬│├¬ warmi├▒sk┬▒ i jest jedn┬▒ z najstarszych na Warmii, a w 1321 odnowiono przywilej lokacyjny. We wsi ko┬Âci├│┬│ gotycki z lat 1370-90, przebudowany ok. 1500 roku z drewnian┬▒ wierz┬▒ z XVIII w. Drugi ko┬Âci├│┬│ to najwi├¬ksze na Warmii sanktuarium ┬Žw. Rocha, gdzie przybywaj┬▒ pielgrzymki. Legenda m├│wi o znalezieniu w lesie w puszki z Naj┬Âwi├¬trzym Sakramentem w 1652 r. W tym miejscu wybudowano najpierw kaplic├¬, rozbudowan┬▒ sukcesywnie do postaci barokowego ko┬Âcio┬│a. Dwa ko┬Âcio┬│y - gotycki i barokowy.
Ogl┬▒dam tu ┬Âredniowieczny ko┬Âci├│┬│ i jad├¬ dalej..... Wstyd powiedzie├Ž, ale barokowe sanktuarium ┬Âw. Rocha najzwyczajniej przegapi┬│em. Jeszcze tu wr├│cimy : )
Ogl┬▒dam kolejne ┬Âwi┬▒tynie we Franknowie i Prositach. Teren w dalszym ci┬▒gu jest do┬Â├Ž urozmaicony, cho├Ž daleki widok na uprawne pola zapowiada, ┬┐e zbli┬┐amy si├¬ do Niziny S├¬popolskiej. Z daleka wida├Ž wierze. To Bisztynek. Wje┬┐d┬┐am do miasteczka i niespiesznie kr├¬c├¬ si├¬ po nim, by obejrze├Ž kolejno barokowy ko┬Âci├│┬│ katolicki ┬Žw. Macieja z ciekawymi figurami umieszczonymi na ogrodzeniu przed ┬Âwi┬▒tyni┬▒, Bram├¬ Lidzbarsk┬▒, a przede wszystkim Diabelski Kamie├▒ – jeden z najwi├¬kszych g┬│az├│w narzutowych w p├│┬│nocnej Polsce.

Nazwa kamienia pochodzi od legendy m├│wi┬▒cej, ┬┐e przyni├│s┬│ go na swoich barkach diabe┬│ z Afryki. Szary granit o obwodzie 28 m i wysoko┬Âci ponad 3 m jest p├¬kni├¬ty na dwie cz├¬┬Âci a szczelina si├¬ga a┬┐ pod ziemi├¬.

Poniewa┬┐ mia┬│em jeszcze mn├│stwo czasu do poci┬▒gu, na kt├│ry mia┬│em jecha├Ž do stacji S┬▒topy PKP, zdecydowa┬│em, ┬┐e rusz├¬ na po┬│udnie do Czerwonki. Min┬▒┬│em Troszkowo i Lutry (gdzie by┬│em prawie rok temu), Tejstymy i Biesowo, by ostatecznie w Czerwonce po 120 km na dw├│ch k├│┬│kach wsi┬▒┬Â├Ž do poci┬▒gu i wr├│ci├Ž do Olsztyna. Od S├¬tala trasa przebiega┬│a po asfaltowych drogach, o niewielkim, lokalnym ruchu przez mocno zr├│┬┐nicowany teren typowy dla Pojezierza Olszty├▒skiego. Je┬┐eli kto┬ lubi stare ko┬Âcio┬│y, wolne przestrzenie, rozleg┬│e widoki i panoramy to bardzo polecam.
Mia┬│em te┬┐ szcz├¬┬Âcie, ┬┐e wi├¬kszo┬Â├Ž ko┬Âcio┬│├│w mog┬│em obejrze├Ž te┬┐ od ┬Ârodka, poniewa┬┐ by┬│y one przygotowywane i strojone do uroczysto┬Âci Pierwszej Komunii ┬Žwi├¬tej.
Jest jeszcze jedna wa┬┐na rzecz, kt├│rej nie mo┬┐na (?) odda├Ž przez internet. Zapachy. Ulotna, a jak┬┐e wa┬┐na rzecz wp┬│ywaj┬▒ca na nasze zmys┬│y i wzbogacaj┬▒ca doznania. Wo├▒ rozkwit┬│ej majowej przyrody wraz z charakterystycznym zapachem starych ko┬Âcio┬│├│w... Co┬ niepowtarzalnie pi├¬knego!

Autor:  Maciej Giernatowski
komentarze :: 4
wieÂci
trasy rowerowe
rower i okolice
agroturystyka
pogoda
forum
ciekawe linki
wyszukiwarka

miejsca
galerie zdjŕŠ
Olsztyn :: ulice

o nas
kontakt
wspˇ│praca
nasi sponsorzy
statystyki
firefox



Zapraszamy do oddania g│osu w poni┐szej ankiecie... Tym razem pytanie brzmi:
W jakis spos├│b najcz├¬┬Âciej rozpoczynasz dalsz┬▒ tras├¬?
trasê? nie ruszam siê z domu
wsiadam na rower i jadê
rower zabieram do poci±gu i jadê
jak siê uda to upycham rower do pks
rower +samoch├│d to jest to
szukam wypo┬┐yczalni rower├│w po dotarciu na miejsce
poka┐ wyniki

2019-08-21, 233 dzie˝ roku, imieniny Joanny, Kazimiery, Piusa
2001-2003 copyright © www.rowery.olsztyn.pl
serwis uruchomiony na serwerze firmy Yupo.pl