Cmentarze p├│l bitewnych cz.2
Olsztyn-Barczewo-Zerbu├▒-Biesowo-Biskupiec (85 km)
autor :: Maciej Giernatowski :: 2002-05-24 21:08:54 :: komentarze :: drukuj


cmentarz w (szczerym) polu - Zerbu├▒
wszystkie zdjŕcia
Postanowi┬│em „i┬Â├Ž za ciosem” i zbada├Ž kolejne cmentarze z I wojny ┬Âwiatowej. Tym razem jednak wyb├│r pad┬│ na okolice, rozci┬▒gaj┬▒ce si├¬ na p├│┬│noc od Biskupca.

Zanikaj┬▒ce echa.
Pod koniec sierpnia 1914 roku prawe skrzyd┬│o rosyjskiej armii Narew pod dow├│dztwem gen. Samsonowa, zdobywaj┬▒c Prusy Wschodnie posuwa┬│a si├¬ coraz bardziej na zach├│d omijaj┬▒c (od p├│┬│nocy) naturaln┬▒ przeszkod├¬ jak┬▒ stanowi┬│o jezioro Dadaj. Niemieckie wojska przegrupowane po bitwie pod G┬▒binem w┬│a┬Ânie a tych terenach przyst┬▒pi┬│y do przeciwnatarcia zatrzymuj┬▒c poch├│d Rosjan w g┬│┬▒b kraju. Walki by┬│y nie mnie zaci├¬te i krwawe ni┬┐ w okolicach Tannenbergu, nie s┬▒ jednak tak og├│lnie znane i „popularne”.
Poniewa┬┐ cmentarze zak┬│adane by┬│y w nied┬│ugim czasie po walkach (w miejscach zmaga├▒) teraz, po 90-ciu latach, cz├¬sto s┬▒ jedynym ┬Âladem, zanikaj┬▒cym echem, tamtych wydarze├▒.
Teraz nawet znale┬╝├Ž te miejsca nie jest prosto o czym si├¬ osobi┬Âcie przekona┬│em. Do┬Âwiadczy┬│em dzi├¬ki temu tego, co w podr├│┬┐ach rowerem uwielbiam najbardziej...

Odkrywanie.
Z Olsztyna wyjecha┬│em wcze┬Ânie rano drog┬▒ na Track i ┬ú├¬gajny. Ruch w powszedni dzie├▒ by┬│ nawet spory, g┬│├│wnie zd┬▒┬┐aj┬▒cych do pracy mieszka├▒c├│w podolszty├▒skich wsi. Odcinek z ┬ú├¬gajn do Barczewa przejecha┬│em z dusz┬▒ na ramieniu, kt├│r┬▒ co raz zdmuchiwa┬│ mi p├¬d powietrza przeje┬┐d┬┐aj┬▒cych (p├¬dz┬▒cych!!!) samochod├│w.
Jak ju┬┐ by┬│o mo┬┐na – zjecha┬│em na pobocze i skr├¬ci┬│em do Barczewa. Min┬▒┬│em budz┬▒ce si├¬ miasteczko i na skrzy┬┐owaniu wjecha┬│em w drog├¬ do wsi Ruszajny mi├¬dzy drog┬▒ na Biskupiec i drog┬▒ na Jeziorany (Barczewo PKP). Ruszajny to w┬│a┬Âciwie dzielnica Barczewa gdzie nowe domy ┬│┬▒cz┬▒ si├¬ ze star┬▒ zabudow┬▒. Na ko├▒cu wsi skr├¬ci┬│em w lewo, na ┬┐wirow┬▒ drog├¬ i po przejechaniu oko┬│o 1 km na rozwidleniu odbi┬│em w prawo, na le┬Ân┬▒ drog├¬ w kierunku p├│┬│nocno-wschodnim. Z mapy przeczyta┬│em, ┬┐e to najkr├│tsza droga do Wipsowa, biegn┬▒ca lasem, wzd┬│u┬┐ linii kolejowej.
S┬│o├▒ce by┬│o coraz wy┬┐ej i by┬│o coraz cieplej, wi├¬c z zadowoleniem wjecha┬│em w cie├▒ drzew. O naiwno┬Âci! Nie przewidzia┬│em niestety, ┬┐e przy letnich upa┬│ach na pocz┬▒tku maja le┬Âne drogi robi┬▒ si├¬ bardziej piaszczyste ni┬┐ zwykle... Nie b├¬d├¬ si├¬ nad tym tematem rozwodzi┬│ ale wszystkim stanowczo odradzam ten skr├│t do Wipsowa. No chyba, ┬┐e kto┬ lubi przygody saharyjskie lub rowerowanie po ba┬│tyckich pla┬┐ach J. W ko├▒cu dobrn┬▒┬│em do Wipsowa.
Pozytywnym zaskoczeniem by┬│a pusta, asfaltowa droga z Wipsowa do Zerbunia, na moich starych mapach zaznaczona jako gruntowa. Pod Zerbuniem kr├¬ci┬│em si├¬ po le┬Ânych drogach kilkadziesi┬▒t minut, zanim znalaz┬│em pierwszy cmentarz.
Najpro┬Âciej jest tam trafi├Ž, skr├¬caj┬▒c w drug┬▒ le┬Ân┬▒ drog├¬ po prawej, zaraz za przejazdem kolejowym nieczynnej linii Czerwonka – Jeziorany. Po kilkuset metrach trafimy prosto na otoczony kamiennym murkiem cmentarz z charakterystycznym ┬┐elaznym krzy┬┐em osadzonym na kamiennej kuli. Pochowano tu 9 ┬┐o┬│nierzy armii niemieckiej poleg┬│ych w bitwie 26 sierpnia 1914 roku. Na niekt├│rych krzy┬┐ach zachowa┬│y si├¬ nazwiska i numer jednostki wojskowej.

Warto pojecha├Ž dalej przez ponury ┬Âwierkowy las do jeziora Zerbu├▒. Jest tam odkryta polana nad brzegiem – doskona┬│e miejsce na wypoczynek z mo┬┐liwo┬Âci┬▒ k┬▒pieli.

W Zerbuniu dowiedzia┬│em si├¬ jak dojecha├Ž do pozosta┬│ych cmentarzy. Przy ostatnich zabudowaniach, na zakr├¬cie zjecha┬│em na poln┬▒ drog├¬ prowadz┬▒c┬▒ na p├│┬│nocny–wsch├│d, w kierunku Bies├│wka. Od razu, w polu, po prawej stronie jest widoczny wysoki krzy┬┐ stoj┬▒cy nad mogi┬│┬▒. Le┬┐y tu 14 ┬┐o┬│nierzy armii niemieckiej i 9 armii rosyjskiej (w tym jeden oficer).

Aby dojecha├Ž do nast├¬pnego miejsca, trzeba skr├¬ci├Ž w lewo (polna droga w kierunku p├│┬│nocno–zachodnim), min┬▒├Ž brzozowy zagajnik z prawej, skr├¬ci├Ž w prawo i dalej skr├¬ci├Ž w pierwsz┬▒ drog├¬ w lewo, mijaj┬▒c gospodarstwo po prawej stronie. Dojedziemy do parkingu z kt├│rego w┬▒ska ┬Âcie┬┐ka doprowadzi do najwi├¬kszego w okolicy cmentarza wojennego.
Doskonale zachowany i zadbany
- w pierwszej cz├¬┬Âci pochowanych jest tu 191 ┬┐o┬│nierzy armii niemieckiej, w drugiej 154 ┬┐o┬│nierzy armii rosyjskiej poleg┬│ych 26 sierpnia 1914 podczas bitwy, kt├│ra rozegra┬│a wi├¬ w rejonie wsi Biesowo (Gro┬Â┬ Bo:ssau), Zerbu├▒ (Sauerbaum) i Lutry (Lautern). Cmentarz naprawd├¬ robi wra┬┐enie.

Polnymi drogami dojecha┬│em do Bies├│wka (Klein Bo:ssau) le┬┐┬▒cego nad jez. Tejstymy. Na ko├▒cu wsi po prawej stronie, przy drodze jest otoczona p┬│otem, zbiorowa mogi┬│a 17 ┬┐o┬│nierzy armii rosyjskiej, ze starym, prawos┬│awnym krzy┬┐em .
Kolejne mi³e zaskoczenie - z Biesówka do Kikit prowadzi dobra, asfaltowa droga. W Kikitach wyjecha³em wprost na pla¿ê nad jez. Luterskim - kolejne dobre miejsce do odpoczynku... Nad wod±, na trawce, w cieniu drzew.
Na skrzy┬┐owaniu skr├¬ci┬│em w prawo i maj┬▒c jezioro z lewej strony dojecha┬│em drog┬▒ asfaltow┬▒ do wsi Lutry. Wie┬ za┬│o┬┐y┬│ w pierwszej po┬│owie XIV wieku w├│jt Henryk Luter – st┬▒d nazwa wsi. Najpierw obejrza┬│em neogotycki ko┬Âci├│┬│ z 1863 roku . Na miejscowym cmentarzu parafialnym prawdopodobnie znajduj┬▒ si├¬ kwatery wojenne z 1914 roku.
Z Lutr pojecha³em na po³udnie, w stronê Biskupca, mijaj±c jez. Tejstymy tym razem od wschodu. W Górkowie (Go:rkendorf), 50 m od drogi, po lewej stronie jest kolejny cmentarz wojenny otoczony murkiem krytym dachówk± . Pochowano tutaj 30 ¿o³nierzy armii niemieckiej .
Po kilku kilometrach nast├¬pny cmentarz – po prawej stronie drogi, mi├¬dzy drzewami, znajduje si├¬ wysoki, prawos┬│awny krzy┬┐ otoczony drewnianym p┬│otem. To zbiorowa mogi┬│a 66 ┬┐o┬│nierzy armii rosyjskiej.
Tejstymy. Za wsi┬▒, tu┬┐ przy drodze (po prawej stronie), kolejny prawos┬│awny krzy┬┐. Tu le┬┐y 12 ┬┐o┬│nierzy armii rosyjskiej. Droga przybli┬┐a si├¬ do jez. Tejstymy sk┬▒d wida├Ž Biesowo z charakterystycznym, neogotyckim ko┬Âcio┬│em. Na cmentarzu parafialnym (na samym ko├▒cu, z lewej strony) odnajduj├¬ kolejne kwatery wojenne ┬┐o┬│nierzy armii niemieckiej. Obejrza┬│em jeszcze ko┬Âci├│┬│ wybudowany w latach 1912-13 i zacz┬▒┬│em poszukiwania ostatniego w planach cmentarza wojennego znajduj┬▒cego si├¬ w okolicy. Nikt z napotkanych mieszka├▒c├│w wsi nie umia┬│ mi pom├│c i straci┬│em ponad godzin├¬ na kr┬▒┬┐enie po okolicznych polach ale uda┬│o si├¬. Cmentarz w szczerym polu, praktycznie bez drogi dojazdowej . Pochowano tutaj 15 ┬┐o┬│nierzy armii niemieckiej.

Powroty.
Powr├│t do domu trwa┬│ jeszcze d┬│ugo i bole┬Ânie. W Czerwonce okaza┬│o si├¬, ┬┐e poci┬▒gu w najbli┬┐szym czasie nie b├¬dzie. Pojecha┬│em wzd┬│u┬┐ nieczynnej linii kolejowej Czerwonka–Jeziorany i zamkn┬▒┬│em p├¬tl├¬ przy jez. Zerbu├▒. Do Barczewa dojecha┬│em t┬▒ sam┬▒ drog┬▒ co rano, a na miejscu zastosowa┬│em wariant – „telefon do domu + samoch├│d + baga┬┐nik z uchwytem na rower„ J

Podsumowanie.
Odkry┬│em 11 ciekawych miejsc zwi┬▒zanych z I wojn┬▒ ┬Âwiatow┬▒ na Mazurach. Przejecha┬│em oko┬│o 85 km, klucz┬▒c i kr├¬c┬▒c si├¬ w nieznanym mi wcze┬Âniej terenie (co zaj├¬┬│o mi 10 godzin). Wiele piaszczystych, polnych i le┬Ânych dr├│g zmusza┬│o mnie do pchania roweru. Pogoda by┬│a upalna i nie raz na tych drogach „zagotowa┬│em si├¬”.... Jednak gdy przyjdzie szara i deszczowa jesienna pogoda, zapewne jeszcze zat├¬skni├¬ do tego dnia.
Cel wyprawy zosta┬│ osi┬▒gni├¬ty cho├Ž zdaj├¬ sobie spraw├¬, ┬┐e min┬▒┬│em du┬┐o ciekawych miejsc zwi┬▒zanych z sierpniem 1914r. Ch├¬tnie przyjm├¬ wszelkie uwagi i informacje o cmentarzach i mogi┬│ach, kt├│rych nie widzia┬│em.

Autor:  Maciej Giernatowski
komentarze :: 8
wieÂci
trasy rowerowe
rower i okolice
agroturystyka
pogoda
forum
ciekawe linki
wyszukiwarka

miejsca
galerie zdjŕŠ
Olsztyn :: ulice

o nas
kontakt
wspˇ│praca
nasi sponsorzy
statystyki
firefox



Zapraszamy do oddania g│osu w poni┐szej ankiecie... Tym razem pytanie brzmi:
W jakis spos├│b najcz├¬┬Âciej rozpoczynasz dalsz┬▒ tras├¬?
trasê? nie ruszam siê z domu
wsiadam na rower i jadê
rower zabieram do poci±gu i jadê
jak siê uda to upycham rower do pks
rower +samoch├│d to jest to
szukam wypo┬┐yczalni rower├│w po dotarciu na miejsce
poka┐ wyniki

2019-08-21, 233 dzie˝ roku, imieniny Joanny, Kazimiery, Piusa
2001-2003 copyright © www.rowery.olsztyn.pl
serwis uruchomiony na serwerze firmy Yupo.pl