Sorkwity
Olsztyn-Sorkwity-Biskupiec (94 km)
autor :: Monika Gapi├▒ska :: 2001-07-14 10:49:38 :: komentarze :: drukuj


budynek Urzêdu Miasta w Biskupcu
wszystkie zdjŕcia
Klebark Wielki (Gross Kleeberg)
Miejscowo┬Â├Ž po┬│o┬┐ona nad jeziorem Klebarskim w odleg┬│o┬Âci 8 km na wsch├│d od Olsztyna (3 km od Klewek). 27 maja 1357 r otrzyma┬│a od Kapitu┬│y Warmi├▒skiej akt lokacji (wcze┬Âniej znajdowa┬│a si├¬ tam osada pruska - jeszcze w XIV i XV wieku Prusowie stanowili wi├¬kszo┬Â├Ž mieszka├▒c├│w Klebarka Wielkiego, a na pocz┬▒tku XVI wieku ksi┬▒dz wyg┬│asza┬│ kazania w j├¬zyku polskim i pruskim).
Podczas wojny trzynastoletniej (1454 – 1466), wie┬ zosta┬│a zniszczona przez Krzy┬┐ak├│w pod wodz┬▒ Jerzego von Schlibena. W drugiej po┬│owie XIX wieku Klebark by┬│ wsi┬▒ ko┬Âcieln┬▒ i gminn┬▒ zarazem, o zabudowie, kt├│ra przetrwa┬│a do dzi┬Â. Przy trakcie z Gi┬│aw do Olsztyna sta┬│o kilkana┬Âcie dom├│w i szko┬│a, a g┬│├│wna cze┬Â├Ž wsi ci┬▒gn├¬┬│a si├¬ za ko┬Âcio┬│em wzd┬│u┬┐ jeziora.
Do zabytk├│w, kt├│re mo┬┐emy znale┬╝├Ž w Klebarku Wielkim mo┬┐emy zaliczy├Ž ko┬Âci├│┬│ parafialny, zbudowany w 1892 roku (zabytek grupy IV). Pierwszy ko┬Âci├│┬│ w Klebarku Wlk. wybudowano pod koniec XV wieku, nale┬┐a┬│ do dekanatu Dobre Miasto. Nie przetrwa┬│y do dzi┬ on nim ┬┐adne informacje, dlatego trudno okre┬Âli├Ž kiedy zosta┬│ wybudowany. Wiadomo natomiast, ┬┐e w po┬│owie XVI wieku postawiono nowy ko┬Âci├│┬│, kt├│ry zosta┬│ konsekrowany przez ├│wczesnego biskupa warmi├▒skiego Marcina Kromera 1 sierpnia 1581 roku, ku czci Znalezienia ┬Žwi├¬tego Krzy┬┐a i Nawiedzenia NMP.
Obecny ko┬Âci├│┬│ zosta┬│ zbudowany na miejscu poprzedniego, p├│┬╝nogotyckiego i konsekrowany 21 wrze┬Ânia 1896 roku przez biskupa Andrzeja Thiela. Jest to tr├│jnawowa, halowa budowla w stylu neogotyckim z wyodr├¬bnionym prezbiterium. W nawie g┬│├│wnej i nawach bocznych znajdziemy krzy┬┐owo-┬┐ebrowe sklepienia. Na wie┬┐y ko┬Âcio┬│a znajduje si├¬ zegar z 1895 roku. Zachowa┬│a si├¬ ┬│awa gda├▒ska (XVII w) oraz paramenty liturgiczne (XVIIIw): puszka p├│┬╝nobarokowa z 1756 roku wykonana w warsztacie z┬│otniczym Jana Gesse w Olsztynie, trybularz, ┬│├│dka z oko┬│o 1750 roku (tego samego warsztatu) i kielich z 1751 roku fundacji ks. Piotra Szulca (proboszcza w Klebarku). Nale┬┐y te┬┐ zwr├│ci├Ž uwag├¬ na neogotyck┬▒ ambona, z umieszczonymi na niej figurami Chrystusa i Czterech Ewangelist├│w oraz granitow┬▒ chrzcielnic├¬ z gotyckim ornamentem. Ostro┬│ukowe okna zdobi┬▒ witra┬┐e o tematyce zaczerpni├¬tej z r├│┬┐a├▒ca ┬Âwi├¬tego. Warto te┬┐ zobaczy├Ž i pos┬│ucha├Ž organy z 1894 roku.
Malownicze jezioro Klebarskie (nad kt├│rym po┬│o┬┐ona jest wie┬Â) sk┬│ada si├¬ z dw├│ch akwen├│w po┬│┬▒czonych ze sob┬▒ d┬│ugim i w┬▒skim i silnie zaro┬Âni├¬tym kana┬│em - przew├¬┬┐eniem. Na akwenie zachodnim znajduj┬▒ si├¬ trzy wyspy. Do zbionika dop┬│ywa strumyk z Jeziora Linowskiego ko┬│o Klewek, kt├│rego uj┬Âcie znajduje si├¬ przy brzegu zachodnim.
Jezioro Klebarskie to prawdziwy raj dla w├¬dkarzy. Mo┬┐na w nim ┬│owi├Ž niemal wszystkie gatunki ryb s┬│odkowodnych, od p┬│oci i leszczy poczynaj┬▒c, poprzez liny, a na okoniach, sandaczach, szczupakach i wegorzach ko├▒cz┬▒c.
Z innych ciekawostek godnych podkre┬Âlenia nale┬┐y wymieni├Ž, ┬┐e urodzi┬│ si├¬ tu Jan Liszewski (1852 – 94), nauczyciel i redaktor ”Gazety Olszty├▒skiej”. W Klebarku zachowa┬│y si├¬ tak┬┐e 2 kapliczki i plebania z ok. 1800 roku.

Barto┬│ty Wielkie (Gross Bartelsdorf)
Letniskowa wie┬ lokowana w 1379 roku przez biskupa warmi├▒skiego Henryka Sorboma, oddalona o ok. 10 km na po┬│udniowy - wsch├│d od Barczewa. Po┬│o┬┐ona jest mi├¬dzy jeziorem Tumia├▒skim i Barto┬│t Wielki, nad rzek┬▒ Pis┬▒ Warmi├▒sk┬▒.
We wsi znajdziemy murowany barokowy ko┬Âci├│┬│ z XVI wieku. W nawie ko┬Âcio┬│a znajduje si├¬ drewniany osiemnastowieczny strop, a w o┬│tarzu g┬│├│wnym (1700 rok) obraz przedstawiaj┬▒cy ┬Âw. Jakuba. Przypory wskazuj┬▒, ┬┐e mury ko┬Âcio┬│a pochodz┬▒ jeszcze z budowli gotyckiej.
Wie┬ by┬│a wielokrotnie niszczona podczas wojen polsko–krzy┬┐ackich. Poza ko┬Âcio┬│em do zabytk├│w wsi mo┬┐emy zaliczy├Ž dwie dziewi├¬tnastowieczne kapliczki przydro┬┐ne.

Labuszewo (Hozambork)
Wie┬ powsta┬│a przed 1399 rokiem, swoj┬▒ nazw├¬ zawdzi├¬czaj┬▒ca Bogumi┬│owi Labuszowi (1860–1919, przyw├│dcy polskiego ruchu ludowego na mazurach, wsp├│┬│za┬│o┬┐ycielowi pisma „Mazur” i Banku Mazurskiego). W marcu 1923 roku w prywatnym mieszkaniu Labusza (juniora) odby┬│o si├¬ zebranie za┬│o┬┐ycielskie Zjednoczenia Mazurskiego, odradzaj┬▒ce ruch polski po kl├¬sce plebiscytowej. W Labuszewie mieszka┬│ tak┬┐e Gustaw Leyding (1865–1948) - wsp├│┬│za┬│o┬┐yciel Mazurskiej Partii Ludowej.
Na zach├│d od Labuszewa mo┬┐na podziwia├Ž ┬│┬▒ki powsta┬│e przez osuszenie jezior Gisielskiego i Kaliskiego.

Kubu┬│ty (Kobulten)
Wie┬ malowniczo po┬│o┬┐ona w┬Âr├│d wzg├│rz i las├│w (2 km na p├│┬│noc le┬┐y najwy┬┐sze wzniesienie ┬Ârodkowej cz├¬┬Âci Mazur i Z┬▒dzborskiego pasma - bezimienne wzg├│rze o wysokosci 219 m.n.p.m.). Znajdziemy tu dwa ko┬Âcio┬│y: ewangelicki i katolicki. Pierwszy to klasycystyczny budynek z czworoboczn┬▒ wie┬┐┬▒, wznosz┬▒cy si├¬ na wzg├│rzu na p├│┬│noc od wsi (obecnie ruiny), a drugi ko┬Âci├│┬│ po┬│o┬┐ony jest we wsi, wybudowany w stylu neogotyckim z wysok┬▒ wie┬┐┬▒. W ogrodzie plebanii ewangelickiej mo┬┐na zobaczy├Ž okaza┬│┬▒ lip├¬ w s┬▒siedztwie kt├│rej jest ┬│adny park dworski.

Sorkwity (Sorquitten)
Miejscowo┬Â├Ž po┬│o┬┐ona przy drodze Olsztyn–Mr┬▒gowo, na przesmyku mi├¬dzy jeziorem Giel┬▒dzkim i Lampackim, w okolicy, kt├│r┬▒ niemieccy geografowie uwa┬┐aj┬▒ za najpi├¬kniejsz┬▒ na Mazurach.
Jako dobra rycerskie Sorkwity nadane zosta┬│y przez Wielkiego Mistrza Winrycha von Kniprode braciom Chrystianowi i Ottonowi von Oelsenom w 1379 roku. W po┬│owie XV wieku dobra kupili von Schliebenowie, za ich czas├│w (1593 – 1607) nad brzegiem jeziora Giel┬▒dzkiego wybudowano murowany ko┬Âci├│┬│ z czworoboczn┬▒ wie┬┐a (kilkakrotnie przebudowany w latach 1698–99, wie┬┐a o gotyckim wygl┬▒dzie zosta┬│a zbudowana w latach 1701–12).
Ozdob┬▒ ko┬Âcio┬│a jest bogato zdobiony o┬│tarz z roku 1715, kazalnica z roku 1694 (dzie┬│o rze┬╝biarza Riga z Kr├│lewca), barokowa ┬│awka kolatorska z pocz┬▒tk├│w XVIII wieku oraz rze┬╝biony konfesjona┬│.
Przed ko┬Âcio┬│em znajduje si├¬ grobowiec z piaskowca pastora Kr├╝gera (zmar┬│ w 1737 roku) oraz obelisk upami├¬taniaj┬▒cy urodzonego w Sorkwitach Jana Fryderyka Goerke (1750-1822), tw├│rc├¬ s┬│u┬┐by zdrowia w armii pruskiej.
Maj±tek Sorkwity nale¿a³ do mo¿nych rodów niemieckich (w latach 1750-1804 nale¿a³ do polskiej rodziny Bronikowskich). W 1804 roku maj±tek kupi³ wywodz±cy siê z Kurlandii baron Ernest Fryderyk Gottlob von Mirbach a w latach 1922-1945 Bernard von Paleske.
Pa┬│ac w Sorkwitach wzniesiony zosta┬│ nad jeziorem Lampackim przez r├│d Mirbach├│w w latach 1850-1856. Za┬│o┬┐ony na rzucie zbli┬┐onym do litery U, ukszta┬│towany na zasadzie przenikaj┬▒cych si├¬, zr├│┬┐nicowanych wysoko┬Âci┬▒ i wielko┬Âci┬▒ bry┬│, z dominuj┬▒c┬▒, oktagonaln┬▒ wie┬┐┬▒ w p├│┬│nocno-wschodnim naro┬┐u. Od strony p├│┬│nocno-zachodniej pa┬│acu wzniesiono budynek wozowni, kt├│ry form┬▒ przypomina wie┬┐├¬ zamkow┬▒ z basztami na naro┬┐ach.
W sierpniu 1914 roku pa³ac znalaz³ siê na linii przemarszu wojsk rosyjskich i sp³on±³, ocala³y podobno tylko mury magistralne. Odbudowany w latach 1922-1923 pa³ac wojnê przetrwa³ do dobrym stanie, rozgrabiono jedynie wyposa¿enie wnêtrz.
Od kilku lat pa┬│ac wraz z parkiem jest w┬│asno┬Âci┬▒ prywatn┬▒, mie┬Âci si├¬ tu hotel i restauracja.
Tutaj: PKP, PKS, apteka, sklepy.
W Sorkwitach, u st├│p pa┬│┬▒cu, ma sw├│j pocz┬▒tek najs┬│ynnienszy na Mazurach szlak kajakowy, prowadz┬▒cy malownicz┬▒ rzek┬▒ Krutyni┬▒ a┬┐ do Wielkich Jezior Mazurskich (ponad 100 km d┬│ugo┬Âci).
Warto te┬┐ zobaczy├Ž wiadukt kolejowy z XIX wieku nad strug┬▒ ┬│┬▒cz┬▒c┬▒ jeziora.

Stanclewo
Miejscowo┬Â├Ž po┬│o┬┐ona nad jeziorem Jelmu├▒ w odleg┬│o┬Âci 10km na wsch├│d od Biskupca. Lokacja w 1589 r. przez biskupa Ilozjusza. W okresie 20-lecia mi├¬dzywojennego istnia┬│y tu cztery polskie organizacje. Stanclewo by┬│o pr├¬┬┐nym o┬Ârodkiem polsko┬Âci. Zachowa┬│ si├¬ dom, w kt├│rym mie┬Âci┬│a si├¬ polska szko┬│a. Ko┬Âci├│┬│ z 1907 roku. Tutaj urodzi┬│ si├¬ jeden z czo┬│owych organizator├│w ┬┐ycia polskiego na Warmii, Jan Lubomirski, muzyk (autor m.in. Pie┬Âni Warmii i Mazur).
W oklicy znajduje si├¬ grodzisko wczesno┬Âredniowieczne.

Biskupiec (Bischofsburg)
Miasto nad rzek┬▒ Dymer. Pierwsze wzmianki z 1389 r. m├│wi┬▒ o istnieniu drewnianego zamku strzeg┬▒cego szlaku Warszawa-Kr├│lewiec. Prawa miejskie nadano w 1395 roku przez biskupa Henryka III Sorbona. W 1414 r. miasto zosta┬│o zniszczone i cz├¬┬Âciowo wyludnione podczas tzw. wojny g┬│odowej (1414), a nast├¬pnie zanotowano stopniowy nap┬│yw osadnik├│w z Mazowsza, kt├│ry trwa┬│ a┬┐ do XVII w. W czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466) Biskupiec sp┬│on┬▒┬│ wraz z zamkiem, kt├│rekgo nigdy ju┬┐ nie odbudowano. Miasto ucierpia┬│o te┬┐ w czasie wojny polsko-krzy┬┐ackiej w latach 1519-1521, a w roku 1659 spalili je Branderburczycy. W latach 1466-1772 Biskupiec nale┬┐a┬│ do Polski.
W okresie I wojny ┬Âwiatowej Biskupiec nie by┬│ bezpo┬Ârednio nara┬┐ony na dzia┬│ania wojenne, za to II wojna ┬Âwiatowa przynios┬│a miastu zniszczenia. Z wa┬┐niejszych fakt├│w z czas├│w II Wojny nale┬┐y wspomnie├Ž o istnieniu na tym terenie trzech oboz├│w jenieckich: obozu "Anker", znajduj┬▒cego si├¬ mi├¬dzy dzisiejszymi ulicami S┬│owackiego, Ostre Ko┬│o i cmentarzem, obozu "Kraks" w pobli┬┐u jeziora Kraks oraz obozu na terenie browaru.
W pobli┬┐u rynku znajduje si├¬ ko┬Âci├│┬│ ┬Âw. Jana Chrzciciela z 1580 roku, pierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1728-1735 i w 1903 roku. Kamieniczki z prze┬│omu XIX i XX wieku oraz ko┬Âci├│┬│ ewangelicko-augsburski (obecnie katolicji)z XIX wieku.
Na terenie gminy Biskupiec znajduj┬▒ si├¬ rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, parki podworskie i krajobrazowe oraz dobry stan ┬Ârodowiska, a ca┬│y obszar gminy w┬│┬▒czony zosta┬│ w granice -"Zielonych P┬│uc Polski".
Tutaj: PKP, PKS, poczta, kino, banki, apteka.

Autor:  Monika Gapi├▒ska
komentarze :: 4
wieÂci
trasy rowerowe
rower i okolice
agroturystyka
pogoda
forum
ciekawe linki
wyszukiwarka

miejsca
galerie zdjŕŠ
Olsztyn :: ulice

o nas
kontakt
wspˇ│praca
nasi sponsorzy
statystyki
firefox



Zapraszamy do oddania g│osu w poni┐szej ankiecie... Tym razem pytanie brzmi:
W jakis spos├│b najcz├¬┬Âciej rozpoczynasz dalsz┬▒ tras├¬?
trasê? nie ruszam siê z domu
wsiadam na rower i jadê
rower zabieram do poci±gu i jadê
jak siê uda to upycham rower do pks
rower +samoch├│d to jest to
szukam wypo┬┐yczalni rower├│w po dotarciu na miejsce
poka┐ wyniki

2019-11-22, 326 dzie˝ roku, imieniny Cecyli, Mariusza, Maura
2001-2003 copyright © www.rowery.olsztyn.pl
serwis uruchomiony na serwerze firmy Yupo.pl